Luật sư: Đâu là ranh giới giữa "bóc phốt", lật tẩy cái xấu và xúc phạm người khác?

Trong xã hội, điều tốt đẹp luôn chiếm đa số; tuy nhiên, đâu đó vẫn tồn tại cái xấu, chúng len lỏi vào những điều tốt đẹp ấy rồi làm cuộc sống phức tạp, là những chấm đen trong xã hội tươi sáng.

Do đó, việc lật tẩy cái xấu, phơi bày nó ra ánh sáng để mọi người được biết là điều đáng trân trọng, khuyến khích thực hiện để xã hội ngày một tốt đẹp, văn minh và hiện đại.

Thời gian qua, nhiều người đã quyết liệt (hi sinh thời gian, tiền bạc, thậm chí là chấp nhận bị người khác thù ghét) để đưa đến công chúng những điều sai trái của một bộ phận nhỏ người kêu gọi quyên góp tiền từ thiện, quảng cáo mỹ phẩm, hàng hóa kém chất lượng, có ý dụ dỗ người dân giao dịch tiền ảo

Ảnh minh hoạ

Với việc lật tẩy cái xấu như trên đã mang lại nhiều tín hiệu tích cực cho xã hội, cơ bản như sau:

(i) Người dân không bị kẻ xấu lừa đảo mua phải sản phẩm kém chất lượng, tránh bị ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng; không bị thiệt hại trong việc mua phải tiền ảo trái pháp luật; nhiều người gặp hoàn cảnh khó khăn, hoạn nạn sớm nhận được tiền hỗ trợ của các mạnh thường quân để trang trải cho cuộc sống.

(ii) Đó như cái ‘tuýt còi’ đúng lúc để cái xấu, hành vi sai trái dừng lại. Từ đó, giúp họ nhìn nhận lại những việc mình đã làm, từ bỏ cái sai, xin lỗi công chúng và hướng đến những điều tốt đẹp trong tương lai.

Tuy nhiên, một số người khi biết được cái xấu của các đối tượng nêu trên lại có phản ứng một cách thái quá; như là, chửi bới, chì chiết, xúc phạm đến danh dự, nhân phẩm của người làm điều sai trái. Thậm chí, còn có trường hợp cắt ghép hình ảnh, video của họ biểu diễn trước kia để xuyên tạc sự thật, làm trò hề cho người khác.

Ông bà ta có câu "nhân vô thập toàn", điều đấy có nghĩa đã là con người thì không ai có thể tuyệt vời, trọn vẹn, việc họ có sai sót không phải là điều bất thường. Theo tôi, đối với những người làm điều sai trái trong việc kêu gọi quyên góp tiền từ thiện, quảng cáo mỹ phẩm, hàng hóa kém chất lượng, có ý dụ dỗ người dân giao dịch tiền ảo nếu với mức độ không nghiêm trọng thì chúng ta nên tha thứ. Như vậy, nó đúng với truyền thống tốt đẹp ngàn đời nay của dân tộc ta là "đánh kẻ chạy đi chứ không đánh người chạy lại".

Trường hợp việc làm sai trái của họ ở mức độ nghiêm trọng thì hãy để pháp luật trừng trị nghiêm minh, đạo đức xã hội sẽ ‘tẩy chay’ họ, và chính bản thân họ sẽ bị cắn rứt lương tâm.

Theo khoản 1 Điều 2 Hiến pháp năm 2013, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân. Do đó, mỗi người chúng ta cần phải thượng tôn pháp luật, không thể lấy cái sai đè bẹp cái sai, mà hãy để cái sai đó cho pháp luật xử lý.

Đối với những người có phản ứng thái quá trước cái xấu như trên, ở mức độ nhẹ thì bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng theo điểm a khoản 1 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP; nếu nghiêm trọng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Điều 155. Tội làm nhục người khác

1. Người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm:

a) Phạm tội 02 lần trở lên; b) Đối với 02 người trở lên; c) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn; d) Đối với người đang thi hành công vụ; đ) Đối với người dạy dỗ, nuôi dưỡng, chăm sóc, chữa bệnh cho mình; e) Sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội; g) Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm: a) Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; b) Làm nạn nhân tự sát.

4. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Thông qua đây, tôi mong mọi người cần bình tĩnh, có cách ứng xử phù hợp đối với điều sai trái, cái xấu trong xã hội; không nên bức xúc nhất thời mà có hành động thái quá vô tình qua khỏi lằn ranh lật tẩy cái xấu bước sang vi phạm pháp luật, để rồi gánh lấy chế tài nghiêm khắc từ pháp luật.

Luật sư Phạm Thanh Hữu (Đoàn luật sư TP.HCM)

Theo Pháp luật & Bạn đọc